Budżet 2027 – mieszkańcy mają prawo współdecydować o rozwoju gminy
Zbliża się czas prac nad budżetem Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny na 2027 rok. To jeden z najważniejszych momentów w roku, ponieważ właśnie wtedy określane są najważniejsze priorytety inwestycyjne, społeczne i rozwojowe na kolejne lata. Dlatego już dziś warto rozpocząć szeroką rozmowę z mieszkańcami.
Najpierw zapytajmy mieszkańców
Dobrym przykładem jest Rada Sołecka w Palowicach, która przed podjęciem decyzji o przeznaczeniu środków z Funduszu Sołeckiego zachęca mieszkańców do zgłaszania własnych pomysłów i potrzeb.
To ważne, bo mieszkańcy nie są pytani dopiero o to, czy podoba im się gotowa decyzja. Mogą wcześniej wskazać, czego ich zdaniem brakuje w sołectwie, gdzie powinno zostać zrealizowane dane zadanie i przede wszystkim – dlaczego jest ono potrzebne.
Dopiero po zebraniu tych propozycji mieszkańcy podczas Zebrania Wiejskiego podejmą decyzję o przeznaczeniu środków.
To prosty, ale bardzo wartościowy mechanizm: najpierw słuchamy mieszkańców, później zbieramy i analizujemy potrzeby, a dopiero na końcu podejmujemy decyzję o wydatkowaniu publicznych pieniędzy.
Właśnie tak powinna wyglądać partycypacja mieszkańców w samorządzie – nie jako jednorazowa konsultacja, ale jako rozmowa, zgłaszanie potrzeb i współdecydowanie o tym, na co przeznaczane są publiczne środki.
Nie tylko urząd i burmistrz mają wpływ na kierunki rozwoju gminy. Ważny głos mają również mieszkańcy, radni, sołtysi, rady sołeckie, rady dzielnic i organizacje społeczne.
To oni na co dzień widzą, gdzie potrzebny jest chodnik, remont drogi, parking, oświetlenie, monitoring, plac zabaw, kanalizacja, infrastruktura sportowa czy inne rozwiązania poprawiające jakość życia.
Mieszkańcy mają konkretną możliwość wskazania potrzeb
Warto przy tym pamiętać, że rozmowa o potrzebach mieszkańców może przełożyć się na konkretne decyzje i konkretne środki w budżecie gminy.
W ramach prac nad budżetem gminy na 2027 rok planowane jest przeznaczenie środków, które będą mogły zostać rozdysponowane przez przedstawicieli jednostek pomocniczych – dzielnic i sołectw – na zadania odpowiadające potrzebom ich mieszkańców.
Dla poszczególnych jednostek (każda dzielnica i sołectwo) przewidziano kwotę 65 885,80 zł, natomiast w przypadku Osiedla Malenie, ze względu na mniejszą liczbę mieszkańców, będzie to połowa tej kwoty.
To oznacza, że warto już teraz rozmawiać o tym, co jest najbardziej potrzebne w naszej dzielnicy czy sołectwie.
Czy są to miejsca parkingowe?
Oświetlenie?
Mała architektura?
Doposażenie placu zabaw?
Poprawa bezpieczeństwa?
Zieleń i estetyka przestrzeni publicznej?
A może wydarzenie integrujące mieszkańców?
Każdy taki pomysł może być początkiem konkretnego działania.
Dlatego zachęcam mieszkańców, aby zgłaszali swoje potrzeby przedstawicielom swoich dzielnic i sołectw, radom dzielnic, radom sołeckim, sołtysom i radnym.
Im wcześniej pojawi się rozmowa o potrzebach, tym większa szansa, że dobre pomysły zostaną odpowiednio przygotowane i uwzględnione w planowaniu wydatków.
Budżet to nie tylko tabelki i liczby. To przede wszystkim decyzja, na co przeznaczymy wspólne, publiczne pieniądze.
Od rozmowy z mieszkańcem do inwestycji
Warto pamiętać, że większość większych inwestycji nie zaczyna się w chwili podpisania umowy z wykonawcą czy przecięcia wstęgi.
Ich początek jest zwykle znacznie wcześniejszy.
Od rozmowy z mieszkańcem.
Od zgłoszenia problemu.
Od pomysłu.
Od wniosku radnego.
Od interpelacji i kolejnych rozmów.
Od szukania dokumentacji, możliwości finansowania i przekonywania, że dane zadanie rzeczywiście jest potrzebne.
Dlatego warto czasem wrócić do dokumentów sprzed kilku lat.
14 lipca 2021 roku skierowałem do Burmistrza Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny wniosek dotyczący kilku najważniejszych – w mojej ocenie – kierunków inwestycyjnych naszej gminy.
Wskazane w nim propozycje były efektem nie tylko moich obserwacji, ale również rozmów z mieszkańcami, zgłaszanych problemów i postulatów.
Wśród nich znalazły się m.in. rozbudowa kanalizacji, rozwój OZE i efektywności energetycznej, monitoring, budowa żłobka, obiektu międzypokoleniowego, infrastruktury sportowej oraz poprawa stanu dróg, chodników i parkingów.
Nie wszystkie przykłady opisane w tym artykule znalazły się jednak w jednym dokumencie z 2021 roku. Część z nich była przedmiotem kolejnych wniosków, postulatów, interpelacji i działań podejmowanych w następnych latach.
Dziś, po pięciu latach, można spojrzeć na te działania z zupełnie innej perspektywy. Część pomysłów została już zrealizowana, część jest w trakcie realizacji, a kolejne znalazły się w planach inwestycyjnych.
I właśnie dlatego warto patrzeć nie tylko na gotową inwestycję, ale również na drogę, która do niej prowadziła.
Kiedy zgłoszony problem staje się konkretną inwestycją
Kanalizacja – od problemu mieszkańców do inwestycji
Jednym z ważnych kierunków była rozbudowa kanalizacji.
W 2025 roku zakończono inwestycję związaną z uporządkowaniem gospodarki wodno-ściekowej na Osiedlu Malenie. Zadanie obejmujące m.in. budowę kanalizacji sanitarnej przy ul. Lompy kosztowało blisko 3,9 mln zł.
To jednak nie jest historia, która zaczęła się w dniu rozpoczęcia robót.
Przez lata o rozwiązanie problemów związanych z gospodarką wodno-ściekową zabiegała Rada Osiedla Malenie z jej przewodniczącym Damianem Masnym. Duże znaczenie miała również współpraca radnych z władzami gminy. Dopiero konsekwentne działania wielu osób pozwoliły przejść od zgłaszanego problemu do konkretnej inwestycji.
Problem → działania mieszkańców i rady osiedla → współpraca z radnymi i władzami gminy → inwestycja.
To właśnie jest samorząd w praktyce.
OZE – inwestycja w niższe koszty i bezpieczeństwo energetyczne
Kolejnym wskazywanym kierunkiem był rozwój odnawialnych źródeł energii i poprawa efektywności energetycznej budynków publicznych.
Dziś gmina realizuje duży projekt obejmujący instalacje fotowoltaiczne, magazyny energii i pompy ciepła. Przewidziano w nim 45 instalacji fotowoltaicznych, 21 magazynów energii i 3 pompy ciepła, a instalacje fotowoltaiczne mają objąć 27 budynków publicznych na terenie Czerwionki-Leszczyn.
Projekt ma ograniczyć emisję CO₂ o ponad 881 ton rocznie i przynieść oszczędności w kosztach energii.
Nie jest to więc tylko działanie ekologiczne. To również sposób na ograniczenie kosztów funkcjonowania gminnych jednostek i zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego.
Wartość części projektu przypadającej na Czerwionkę-Leszczyny wynosi blisko 5 mln zł, przy ponad 4,2 mln zł dofinansowania ze środków Funduszy Europejskich i budżetu państwa.
Potrzeba → wskazanie kierunku → konsekwentne działania → inwestycja, która może przynieść konkretne oszczędności. Szczegóły: https://www.czerwionka-leszczyny.pl/urzad/aktualnosci/Trwa-montaz-OZE-na-budynkach-uzytecznosci-publicznej/idn:11992
Nowy PSZOK – odpowiedź na zmieniające się potrzeby
Kolejnym ważnym obszarem jest gospodarka odpadami.
Przy ul. Nowy Dwór planowana jest budowa nowoczesnego Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych, który ma zastąpić obecny obiekt, niewystarczający już pod względem powierzchni i funkcjonalności.
Nowy PSZOK będzie przyjmował 15 frakcji odpadów i ma umożliwiać zagospodarowanie około 3,4 tys. ton odpadów rocznie. Projekt przewiduje również punkt wymiany rzeczy, miejsce drobnych napraw oraz mobilny PSZOK do zbiórki tekstyliów.
Wartość inwestycji to ponad 4,5 mln zł, przy 1,7 mln zł dofinansowania z Funduszy Europejskich. Umowę na dofinansowanie podpisano w marcu 2026 roku, a budowa ma zostać przeprowadzona w 2027 roku.
To przykład, że samorząd musi nie tylko reagować na istniejące problemy, ale również przewidywać potrzeby mieszkańców na kolejne lata.
Problem → plan rozwiązania → pozyskanie finansowania → realizacja. Szczegóły: https://www.czerwionka-leszczyny.pl/urzad/aktualnosci/Podpisano-umowe-na-dofinansowanie-budowy-PSZOK-u-/idn:11833
Bezpieczeństwo – monitoring
Wśród zgłaszanych potrzeb znalazło się również zwiększenie bezpieczeństwa w przestrzeni publicznej.
System monitoringu jest sukcesywnie rozwijany, a kolejne kamery i elementy infrastruktury pojawiają się m.in. w parkach, przy placach zabaw i w innych miejscach, w których ich obecność może poprawiać bezpieczeństwo mieszkańców i ograniczać akty wandalizmu.
To przykład działania, którego efekt nie zawsze przyjmuje formę jednej dużej inwestycji.
Czasem jest to konsekwentne rozwijanie systemu krok po kroku, zgodnie ze zgłaszanymi potrzebami.
Nowy żłobek – konkretna pomoc dla młodych rodzin
Jednym z kierunków była również budowa miejskiego żłobka.
Dziś przy ul. Pawlasa funkcjonuje nowoczesny obiekt oferujący 75 miejsc opieki dla dzieci do lat 3.
Inwestycja o wartości ponad 8,5 mln zł otrzymała blisko 4,9 mln zł dofinansowania, w tym ponad 4,3 mln zł z Krajowego Planu Odbudowy.
To przykład inwestycji, która odpowiada nie tylko na potrzeby dzieci, ale również młodych rodziców, dając im większe możliwości powrotu do pracy i aktywności zawodowej.
Potrzeba rodzin → postulat → decyzje i finansowanie → konkretne miejsca opieki. Szczegóły: https://www.czerwionka-leszczyny.pl/urzad/aktualnosci/Budowa-zlobka-w-Czerwionce-Leszczynach.-Podpisano-umowe-z-wykonawca-zadania/idn:9758
Sport i aktywność – od pomysłu do realizacji
Wśród wskazywanych kierunków była także budowa infrastruktury sportowej, w tym boiska wielofunkcyjnego z bieżnią w Dębieńsku.
Obecnie przygotowywana jest budowa nowoczesnego kompleksu sportowego przy ul. Prostej. Zadanie obejmuje m.in. boisko piłkarskie ze sztuczną nawierzchnią, boisko wielofunkcyjne, bieżnię lekkoatletyczną oraz zaplecze szatniowo-sanitarne.
Wartość inwestycji to blisko 5 mln zł, przy 2 mln zł dofinansowania z Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej.
To kolejny przykład, że zgłoszona potrzeba może z czasem przełożyć się na konkretną infrastrukturę służącą dzieciom, młodzieży i całej lokalnej społeczności.
Nowe miejsca parkingowe – konkretna odpowiedź na codzienną potrzebę
Nie każda potrzebna inwestycja musi być wielomilionowym przedsięwzięciem.
Czasem o jakości życia mieszkańców decydują pozornie proste rozwiązania, takie jak dostępność miejsc parkingowych.
Dobrym przykładem są nowe miejsca parkingowe przy Placu Dunikowskiego w Leszczynach – inwestycja, na którą od dawna czekało wielu mieszkańców oraz osób korzystających z centrum miasta.
Docelowo powstaną 53 miejsca parkingowe, w tym 3 miejsca dla osób z niepełnosprawnościami. Jeszcze w tym roku zrealizowany zostanie pierwszy etap, obejmujący około 37 miejsc postojowych.
To konkretna odpowiedź na zgłaszaną przez mieszkańców potrzebę.
Problem → zgłoszenie potrzeby → działanie → konkretny efekt dla mieszkańców.
Tak właśnie powinno działać miasto – nie tylko poprzez duże inwestycje, ale również przez rozwiązania, które każdego dnia ułatwiają mieszkańcom korzystanie z przestrzeni publicznej.
Od pomysłu do realizacji – także wtedy, gdy nie ma go w jednym dokumencie
Nie wszystkie pomysły i działania można przypisać do jednego wniosku z 2021 roku.
Część z nich była przedmiotem kolejnych wniosków, postulatów, interwencji i rozmów.
Dobrym przykładem jest pumptrack w Leszczynach.
Pomysł stworzenia nowoczesnej przestrzeni aktywności dla dzieci i młodzieży, który kilka lat temu pojawił się w moich działaniach i rozmowach dotyczących potrzeb mieszkańców, znalazł swoje realne miejsce w Parku Leśnym przy ul. Sportowej.
Obiekt został oficjalnie otwarty w lipcu 2025 roku.
To pokazuje, że czasem pomiędzy pomysłem a jego realizacją mijają lata.
Pomysł → konsekwentne zabieganie → realizacja → miejsce dla mieszkańców.
Samorząd to również codzienne problemy mieszkańców
Skuteczności radnego nie powinno się mierzyć wyłącznie wielkością inwestycji.
Równie ważne są rozwiązania, które poprawiają codzienne życie mieszkańców.
Jednym z takich pomysłów była moja inicjatywa „Złota rączka” dla seniorów, czyli bezpłatna pomoc w drobnych domowych naprawach dla osób, które nie mogą wykonać ich samodzielnie.
W 2024 roku program został formalnie wprowadzony do programu „Czerwionka-Leszczyny przyjazna Seniorom”.
Jego celem jest ułatwienie codziennego funkcjonowania seniorów poprzez pomoc w prostych naprawach.
To dobry przykład, że samorząd to nie tylko drogi, kanalizacja i budynki.
To również dostrzeganie zwykłych problemów mieszkańców i szukanie prostych, praktycznych rozwiązań.
Myślenie o kosztach gminy na wiele lat
Kolejnym kierunkiem, który wskazywałem, była spółdzielnia energetyczna.
Rosnące koszty energii są dziś dużym obciążeniem dla szkół, przedszkoli, obiektów sportowych i innych jednostek gminnych.
Dlatego warto nie tylko kupować energię, ale również rozwijać własną produkcję z OZE i szukać sposobów na jej efektywne lokalne wykorzystanie.
W październiku 2025 roku Rada Miejska podjęła uchwałę o utworzeniu Spółdzielni Energetycznej Czerwionka-Leszczyny.
To dopiero początek procesu. Nie należy więc dziś obiecywać natychmiastowych oszczędności.
Jest to jednak rozwiązanie, które w przyszłości może pomóc ograniczać koszty energii ponoszone przez gminę i jej jednostki oraz lepiej wykorzystywać energię produkowaną lokalnie.
Problem rosnących kosztów → pomysł na zmianę modelu → decyzja samorządu → możliwość przyszłych oszczędności.
Dokumenty są ważniejsze niż polityczna narracja
Przy wszystkich tych przykładach chcę podkreślić jedną rzecz.
Nie twierdzę, że którakolwiek z tych inwestycji jest wyłączną zasługą jednego radnego.
Tak samorząd nie działa.
Do realizacji inwestycji potrzebna jest praca wielu osób: Rady Miejskiej, burmistrza, pracowników urzędu i jednostek organizacyjnych, projektantów, wykonawców, a przede wszystkim odpowiednie środki finansowe.
Ale dokładnie z tego samego powodu nie można przedstawiać każdej inwestycji jako wyłącznego sukcesu jednej osoby.
Każdy ma swoją rolę.
Burmistrz.
Rada Miejska.
Urzędnicy.
Sołtysi i rady sołeckie.
Rady dzielnic.
Organizacje społeczne.
I przede wszystkim mieszkańcy.
Dlatego warto pytać:
Kto pierwszy zgłosił problem?
Kto przedstawił pomysł?
Kto złożył wniosek?
Kto wracał do sprawy przez kolejne lata?
Kto przekonywał, że dane zadanie jest potrzebne?
I właśnie dlatego tak ważne są dokumenty.
Wniosek z 14 lipca 2021 roku ma swoją datę. Uchwały Rady Miejskiej, budżet, Wieloletnia Prognoza Finansowa, interpelacje, wnioski czy raporty o stanie gminy pozwalają sprawdzić, jak poszczególne pomysły i zadania były później procedowane i realizowane.
To chronologia, a nie polityczna narracja, najlepiej pokazuje, kto i kiedy podejmował działania.
Radny powinien być potrzebny przed inwestycją, nie dopiero przy przecinaniu wstęgi
Dla mnie rola radnego nie zaczyna się w dniu otwarcia inwestycji.
Najważniejsza praca odbywa się znacznie wcześniej – kiedy trzeba zauważyć problem mieszkańców, przygotować wniosek, przekonać do jego realizacji, szukać pieniędzy i konsekwentnie wracać do sprawy.
Radny powinien przede wszystkim rozwiązywać problemy mieszkańców, a nie pojawiać się przy inwestycji dopiero wtedy, gdy można zrobić zdjęcie i przypisać sobie jej sukces.
Dlatego zachęcam, aby pracę radnych oceniać przede wszystkim przez pryzmat zgłaszanych problemów, przedstawianych pomysłów, składanych wniosków, podejmowanych działań i konkretnych efektów, a nie liczby zdjęć, występów na scenie, uściśniętych dłoni, wręczonych kwiatów czy obecności w lokalnych mediach.
Nie chodzi o to, kto pierwszy pojawi się na gotowej inwestycji.
Chodzi o to, kto był obecny wtedy, gdy tej inwestycji jeszcze nie było.
Gdy był tylko problem mieszkańca.
Wtedy właśnie zaczyna się prawdziwa praca radnego.
Czasem jej efekt przychodzi po roku.
Czasem po trzech latach.
Czasem po pięciu.
Ale właśnie konsekwencja, determinacja i umiejętność doprowadzenia sprawy od pomysłu do realizacji powinny być jedną z najważniejszych miar skuteczności radnego.
A zbliżające się prace nad budżetem na 2027 rok są dobrym momentem, żeby tę pracę rozpocząć od nowa.
Od rozmowy z mieszkańcami.
Od słuchania ich potrzeb.
Od wskazania problemów.
Od dobrych pomysłów.
Od konkretnych wniosków.
Bo o rozwoju gminy nie powinno się rozmawiać dopiero wtedy, gdy inwestycja jest już gotowa.
Rozmawiajmy o tym wcześniej.
Razem zdecydujmy, czego naprawdę potrzebujemy w naszej gminie.
Marcin Stempniak, radny Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny
