Środowiskowy Dom Samopomocy w Czerwionce-Leszczynach? Czas na konkretne działania

Od pewnego czasu podejmuję działania zmierzające do zwiększenia dostępności wsparcia dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami w naszej gminie. Jednym z rozwiązań, które warto rozważyć, jest utworzenie Środowiskowego Domu Samopomocy (ŚDS) w Czerwionce-Leszczynach. Po rozmowach z mieszkańcami, interpelacji do Burmistrza, odpowiedzi na mój wniosek ze Starostwa Powiatowego, dyskusji na komisji Rady Miejskiej oraz uzyskaniu oficjalnego stanowiska Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego rozważam realizację dalszych kroków, które mają wyznaczyć kierunki dalszych działań samorządu.

Potrzebne wsparcie również po zakończeniu edukacji

Problem dotyczy przede wszystkim dorosłych osób z niepełnosprawnościami, które po zakończeniu edukacji często mają ograniczone możliwości korzystania z regularnych zajęć, terapii, rehabilitacji społecznej czy innych form aktywizacji. Dla wielu z nich oznacza to utratę codziennych kontaktów społecznych, a dla ich rodzin i opiekunów dodatkowe obowiązki i trudności.

O tych potrzebach rozmawialiśmy podczas wrześniowego i październikowego posiedzenia Komisji Zdrowia, Rodziny, Polityki Społecznej i Działalności Gospodarczej. W spotkaniu uczestniczyli również przedstawiciele gminy, powiatu rybnickiego, Ośrodka Pomocy Społecznej, Powiatowego Urzędu Pracy w Rybniku, Zespołu Szkół Specjalnych im. Weroniki Sherborne w Czerwionce-Leszczynach, Warsztatu Terapii Zajęciowej i Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie.

Uważam, że powinniśmy szukać rozwiązań zapewniających mieszkańcom systemowe i długofalowe wsparcie, pomimo zróżnicowanej oferty gminnych działań, a nie ograniczać się wyłącznie do pojedynczych programów czy okresowych działań.

Powiat rybnicki wśród tzw. białych plam

Z danych PFRON wynika, że według stanu na 30 czerwca 2025 roku powiat rybnicki należał do nielicznych powiatów w województwie śląskim, na których terenie nie funkcjonował żaden Środowiskowy Dom Samopomocy. Na problem nierównomiernej dostępności takich placówek w Polsce zwróciła również uwagę Najwyższa Izba Kontroli w raporcie opublikowanym w październiku 2026 roku.

ŚDS to placówka zapewniająca osobom uprawnionym, w szczególności osobom z zaburzeniami psychicznymi, specjalistyczne wsparcie, zajęcia terapeutyczne, treningi samodzielności oraz możliwość rozwijania umiejętności społecznych.

Moim zdaniem warto rozważyć utworzenie takiego miejsca w Czerwionce-Leszczynach, z możliwością korzystania z niego również przez mieszkańców pozostałych gmin powiatu rybnickiego lub/i ewentualnie w miarę możliwości, gmin ościennych.

Jest możliwość finansowania z budżetu państwa

Chcąc sprawdzić realne możliwości realizacji takiego przedsięwzięcia, zwróciłem się do przedstawicieli Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego z pytaniami dotyczącymi finansowania, wymagań organizacyjnych oraz współpracy między samorządami.

W odpowiedzi z 27 października 2026 roku otrzymałem konkretne informacje. Tworzenie i bieżące utrzymanie Środowiskowych Domów Samopomocy finansowane jest z budżetu państwa w ramach zadań zleconych samorządom.

Urząd Wojewódzki wskazał również działania, które należy podjąć, aby przygotować takie przedsięwzięcie. Są to przede wszystkim diagnoza potrzeb mieszkańców, uwzględnienie utworzenia placówki w strategii rozwiązywania problemów społecznych, znalezienie odpowiedniego budynku, analiza możliwości kadrowych oraz złożenie oficjalnego wniosku do Wojewody.

Co ważne, istnieje również możliwość przyjmowania do placówki mieszkańców innych gmin i powiatów na podstawie odpowiednich porozumień.

Oczywiście nie oznacza to automatycznego przyznania środków, ale pokazuje, że istnieje konkretna ścieżka przygotowania i finansowania takiego przedsięwzięcia ze środków zewnętrznych.

Wspólne stanowisko radnych i burmistrza – kolejny krok

Dlatego rozważam dalsze działania, których celem jest określenie kierunków działania Burmistrza w zakresie zwiększania dostępności środowiskowych form wsparcia, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy. Nie chodzi o podejmowanie pochopnych decyzji ani deklarowanie budowy nowego obiektu. W pierwszej kolejności warto sprawdzić, czy dysponujemy odpowiednim budynkiem gminnym, jakie są rzeczywiste potrzeby mieszkańców oraz jakie możliwości organizacyjne i finansowe możemy wykorzystać. Zależy mi również na współpracy z powiatem rybnickim, ponieważ tego rodzaju placówka mogłaby służyć szerszej grupie mieszkańców, a jej utworzenie powinno być poprzedzone wspólną analizą potrzeb.

Uważam, że skoro znamy potrzeby mieszkańców, mamy oficjalne informacje o możliwościach finansowania i wiemy, jakie działania należy podjąć, warto przejść od rozmów do konkretnych przygotowań.

Nie przesądzam dziś, gdzie i kiedy taki dom mógłby powstać. Chciałbym jednak, abyśmy jako samorząd rzetelnie sprawdzili tę możliwość i nie odkładali ważnych potrzeb mieszkańców na kolejne lata. Bo dla wielu dorosłych osób z niepełnosprawnościami możliwość regularnego uczestniczenia w zajęciach, spotykania się z innymi ludźmi i rozwijania samodzielności to nie tylko dodatkowa forma pomocy, ale ważna część codziennego życia.

Marcin Stempniak
Radny Rady Miejskiej w Czerwionce-Leszczynach